تبلیغات
الکتروتکنیک پویا puya electrotecknic - برق گرفتگی > بدن انسان و برق
 
الکتروتکنیک پویا puya electrotecknic
« تقدیم به آنان كه عاشق آموختن و یاد دادن هستند.و به محبت ها و عشق های معلمی، که دیرپا و جاودانه است اهمیت می دهند. »
درباره وبلاگ


گسترش ونشر علم و تخصص بر پایه حفظ اصالت و تزکیه نفس، از اصول اصلی پیشرفت و موفقیت است.

مدیر وبلاگ : محمد فندخت
نویسندگان
نظرسنجی
مطالب ارائه شده در وبلاگ چگونه است ؟








چهارشنبه 16 شهریور 1390 :: نویسنده : محمد فندخت
کار با دستگاههای الکتریکی و استفاده از برق مستلزم داشتن اطلاعات کافی از خطرات ناشی از برق گرفتگی می باشد.و....

برق گرفتگی > برق و بدن انسان

مسیر عبور جریان برق و مدت عبور جریان نیز در برق گرفتگی و پایین آوردن مقاومت بدن شخص مؤثر است. تجربیات نشان داده است که هر چه مدت عبور جریان برق از بدن بیشتر باشد مقاومت بدن کمتر می گردد یعنی مقاومتی که بدن درمقابل عبور جریان درلحظات اول از خود نشان می دهد، بسیار بیشتر از گذشت چند لحظه می باشد. همچنین مسیر عبور جریان نیز بسیار مهم است زیرا ممکن است از محلی عبور نماید که موجب از کار انداختن سیستم تنفسی یا اختلال در کار قلب یا حتی هر دو گردد چند نمونه از حالت های مختلفی که جریان برق ممکن است از بدن عبور کند به قرار زیر است:

ü      از یک دست به یک پا

ü      از دست راست به پاها

ü      از دست چپ به پاها

ü      از پا به پا

ü      از دست به دست

خطرناکترین حالت وقتی است که جریان از یک دست وارد و از دست دیگر خارج شود، زیرا در این هنگام جریان برق از قلب و ریه می گذرد و می تواند باعث از کار افتادن آنها و در نتیجه منجر به مرگ شود.

 ولتاژ خطرناک برای انسان

حداكثر ولتاژ بی خطر برای انسان در شرایط نرمال و عادی در فركانس 50 هرتز در برق متناوب بر اساس استاندارد انگلیس حدود 50 ولت و بر اساس استاندارد آلمان 65 ولت می باشد. و در رابطه با برق مستقیم یا دی سی باید عرض كنم در هر دو استاندارد یاد شده (صدو بیست) 120 ولت را اعلام نموده اند و این مسئله در حیوانات بصورت 25 ولت در برق متناوب و 60 ولت در برق مستقیم می باشد.

 آیا جریان برق AC از جریان برق DC خطرناك تر است ؟

در پاسخ به این سؤال باید گفت در شرایط مساوی ، بدلیل وجود فركانس در جریان برق متناوب ( AC ) ، صدمات بیشتر و این نوع جریان ها از جریان برق مستقیم (DC ) خطرناك تر هستند ، چرا كه تغییر مداوم جهت جریان در برق متناوب باعث ضربات شدیدی بر سلسله اعصاب شده و باعث كاهش مقاومت بدن انسان نیزمی گردند و به همین دلیل عبور جریان حدود 25 میلی آمپر در فركانس 50 تا 60 هرتز می تواند باعث از كار افتادن سیستم تنفسی و مرگ انسان شوند ، در صورتیكه جریان حدود 50 میلی آمپر در برق مستقیم این شرایط را موجب شده و باعث مرگ در انسان می گردد. البته این مقادیر در استانداردهای مختلف متفاوت هستند ولی اصل موضوع تفاوت نمی كند.

شایان ذكراست در جریانهای برق متناوب (AC) با فرکانس 100 تا 200 کیلوهرتز نحوه اثر گذاری جریان برق روی بدن به جای شوک و خارش به صورت حرارت ظاهر میشود و اساسآ حرارت و سوختگی تنها اثرات شوک ناشی از عبور جریان با فرکانس های بالای 100 کیلو هرتز میباشند.

مقاومت بدن انسان:

مقاومت الکتریکی بدن انسان ثابت نیست و بر اثر عوامل فردی و شرایط محیط کار ممکن است به نسبت 1 تا 100 برابر تغییر نماید، مهمترین عواملی که در تغییر این مقاومت مؤثر است عبارتند از:

الف- حالت روحی فرد:

خستگی، گرسنگی، تشنگی، بی خوابی، عصبانیت، خنده، غم و بیماری از عواملی است که مقاومت بدن را می تواند به حد زیادی کم و تغییر نماید.

ب- سطح تماس و فشار تماس:

هر چه سطح و فشار تماس بیشتر باشد مقاومت بدن کمتر می گردد، البته عوامل دیگری غیر از آنچه ذکر شده وجود دارد که می تواند مقاومت بدن را کمتر کند، از جمله وقتی که بدن مرطوب و عرق کرده است مقاومت آن تا حد زیادی کم می شود که در این صورت خطر برق گرفتگی را چندین برابر افزایش می دهد.

بیشترین مقاومت بدن در قسمت پوست است، بطوریکه مقاومت پوست های خشک و سالم گاهی حتی تا چند صد هزار اُهم نیز می رسد، از آنجائیکه جریان برق برای عبور از بدن ناچار است از پوست داخل و خارج شود هر گونه اقدامی که در جهت بالا بردن مقاومت محل ورود و خروج جریان صورت گیرد خطر برق گرفتگی را کاهش می دهد.

دستکش و کفش برای کسی که تأسیسات برقی سرو کار دارد بسیار حائز اهمیت است بعلت اینکه دستکش و کفش باعث افزایش مقاومت در برابر عبور جریان می گردد.

جریان الکتریکی:

جریان الکتریکی که از بدن انسان می گذرد، بستگی به دو عامل دارد اول اینکه مقاومت بدن و دوم فشار الکتریکی یا همان ولتاژ که بدن را تحت تأثیرات قرار می دهد و عامل اصلی برای شوک و نهایتاً مرگ انسان می باشد، در صورتیکه بتوانیم بنحوی از ورود و خروج جریان از بدن انسان جلوگیری نمائیم خطر برق گرفتگی ایجاد نخواهد شد و این کار با استفاده از وسایل ایمنی مانند دستکش عایق، کفش، فرش لاستیکی عایق و غیره امکان پذیر خواهد بود.

جریان الکتریکی را می توان به دو دسته تقسیم کرد.

الف: جریان مستقیم و ب:جریان متناوب

جریان مستقیم:

جریانی است که دارای دو قطب متمایز مثبت و منفی می باشد و جهت آن همواره ثابت است (بنا به فرض از قطب مثبت به طرف قطب منفی ) به عنوان مثال این نوع جریان توسط پیل یا باطری تولید می شود و یا توسط دستگاهی یکسو ساز که جریان متناوب را به مستقیم تبدیل می نماید.

مقاومتی که بدن انسان در مقابل جریان مستقیم از خود نشان می دهد بسیار بیشتر از جریان متناوب است، بطوریکه انسان می تواند تا 80 میلی آمپر جریان مستقیم را از بدن خود عبور دهد، بدون اینکه اثر مهمی در سیستم تنفسی و یا قلب بوجود آورد البته خطر دیگری که جریان مستقیم دارد الکترولیز (تجزیه) سریع خون است که می تواند موجب مرگ می شود.

ب: جریان متناوب:

جریانی است که در هر لحظه جهت و در نتیجه قطب های آن عوض می شود همانطوریکه قبلاً گفته شد بدن در مقابل جریان متناوب، ‌مقاومت کمتری از خود نشان می دهد و بر خلاف جریان مستقیم که تا 80 میلی آمپر خطر جدی پیش نمی آمد دراین نوع جریان در25 میلی آمپر خطربرق گرفتگی وجود دارد نکته ای که در اینجا قابل بیان است این است که مسیر عبور جریان برق و مدت عبور جریان نیز در برق گرفتگی و پایین آوردن مقاومت بدن شخص مؤثر است. تجربیات نشان داده است که هر چه مدت عبور جریان برق از بدن بیشتر باشد مقاومت بدن کمتر می گردد یعنی مقاومتی که بدن درمقابل عبور جریان درلحظات اول از خود نشان می دهد، بسیار بیشتر از گذشت چند لحظه می باشد.

فرکانس یا بسامد :

تعداد دفعاتی که جهت جریان متناوب عوض می شود را فرکانس می گویند بعنوان مثال گفته می شود فرکانس برق شهر 50 هرتز است یعنی اینکه جهت جریان در هر ثانیه 50 مرتبه در سیم تغییر جهت می دهد ، بر خلاف برداشت و تصور ، مقاومت بدن با ازدیاد فرکانس کم نمی شود . تجربه ثابت کرده که فرکانس 50 تا 400 هرتز مهلک ترین فرکانس می باشد.

فرکانس های بیشتر از ۴۰۰ هرتز فقط موجب سوختگی در محل گردیده است اگر چه فرکانس های کمتر از 50 هرتز خطر مرگ را کاهش می دهد ولی استفاده از آن باعث اتلاف مقادیر زیادی انرژی در خطوط می گردد که از لحاظ اقتصادی مقرون به صرفه نیست.

اما برق گرفتگی چیست ؟

برق گرفتگی یكی از حوادث تقریباً شایعی است كه روز بروز همگام با صنعتی شدن زندگی انسان امروزی رو به تزاید بوده و صرف نظر از جنبه های خاص درمانی و تبعات اجتماعی و روانی آن ، از نظر قانونی و قضایی نیز دارای اهمیت فوق العاده ای می باشد ، جنبه مهم قضیه از آنجا روشن می شود كه ما هر روز شاهد حوادث شغلی ناگوار از این دست ، در قشر كارگری جامعه خود هستیم كه ضمن مختل كردن روابط كارگر با كارفرما در موارد مرگ و میر با ایجاد نقص عضوی ، بعضاً در تشخیص و اثبات رابطه علیت و سببیت از نظر پزشكی قانونی نیز پیچیدگی خاص ایجاد می نماید ، لذا پرداختن به جوانب مختلف آن از جمله مسائل اپیدمیولوژیك و علت ایجاد آن ، مفید خواهد بود.

سالانه در آمریكا بیش از هزار مورد مرگ ناشی از صدمات الكتریكی اتفاق می افتد و حدود 5% و یا بیشتر موارد بستری در مراكز سوختگی را شامل می شود. در بچه ها لوازم خانگی و پریزهای بدون حفاظ ، بیشترین صدمات الكتریكی را ایجاد می كنند و در بالغین بخصوص كارگرانی كه با لوازم الكتریكی و برق سروكار دارند ، حوادث شغلی شایعی محسوب می گردد.

بطور كلی صدمه و مرگ در اثر جریان الكتریسیته نادر نبوده و در شرایط خانگی و صنعتی بكرات اتفاق می افتد كه موجبات صدمه به پوست ، آسیب به ارگان ها و مرگ را فراهم می آورد كه این صدمات به اصطلاح برق گرفتگی یا Electrocution نامیده می شوند.

الكتریسیته صدمه را به چهار مكانیسم یعنی تماس مستقیم ، هدایت ، قوس الكتریكی حاصله و آتش سوزی ثانویه ایجاد می نماید و چهار عامل دخیل در برقگرفتگی از جمله نوع و شدت جریان ، كه ولتاژ بیش از 40 ولت كه خطرناك تلقی می گردد و سطح تماس ، بدن با زمین و نوع جریان برق ( متناوب و مستقیم بودن ) و مدت زمان تماس از عوامل تعیین كننده شدت آسیب می باشند و در حالت كلی حداقل شدت جریان و بدون عارضه قابل توجه 30 میلی آمپر بوده و ولتاژ های كمتر از 1000 ولت ، به عنوان صدمات با ولتاژ پایین و بالاتر از آن بعنوان برق گرفتگی با تانسیون بالا كه معمولاً صدمات فیزیكی ثانویه آن كشنده می باشند ، در نظر گرفته می شوند. به بیان ساده تر میتوان برق گرفتگی را به صورت زیر تعریف کرد:

قرار گرفتن دو نقطه از بدن در مسیر جریان برق ، موجب عبور جریان از بدن می شود و با توجه به شدت و مدت عبور جریان ، برق گرفتگی بوجود می آید و ممكن است عواقب مختلفی نظیر مرگ ، ناشی از ایست قلبی - سوختگی داخلی و سوختگی خارجی بدنبال داشته باشد بعد از برق گرفتگی ممكن است كلیه ها از كار بیفتد یا دست ها بدلیل سوختگی داخلی قطع شوند و یا بعلت پرتاب شدن ( بعلت لرزش ناشی برق گرفتگی ) استخوانها دچار شكستگی گردند.

چگونه برق گرفتگی اتفاق می افتد :

تمامی سطح زمین ، دیوارها و كف اتاقها در تمامی طبقات ، به عنوان یك نقطه از سیستم برق محسوب می شود و اگر نقطه ای از بدن موجود زنده از یك طرف به زمین یا دیوارها وصل باشد و از طرف دیگر به سیم برق ( فاز یا نول ) یا بدنه فلزی دستگاه برقی ( یخچال ، كولر ، چرخ گوشت ...) تماس داشته باشد جریان برق از بدن عبور می كند.بنابراین برای جلوگیری از برق گرفتگی بایستی اولاً از تماس مستقیم با سیمهای برق ( فاز یا نول ) ، یا تماس غیرمستقیم ( با بدنه فلزی دستگاههای برقی كه ممكن است اتصال داخلی دشته باشند ) جلوگیری كنیم و ثانیاً اینكه هر وقت با وسایل برقی تماس داشته باشیم ( درب یخچال ، بدنه ، كولر ، چرخ گوشت و و... ) سعی كنیم از تماس دست یا پا به دیوار یا كف اتاق یا بدنه فلزی كابینت ها خودداری كنیم.

برق گرفتگی به دو دسته تقسیم می شود :

1- با ولتاژهای بالا 2- با ولتاژهای پائین

در موارد با ولتاژ بالا ، حتماً بدن لازم نیست مستقیم با سیم یا كابل برق تماس داشته باشد بلكه ممكن است در فاصله چند متری هم جریان برق از هوا عبور كند و به بدن فرد منتقل شود و باعث برق گرفتگی شود.

در این موارد هر چقدر ولتاژ برق و رطوبت هوا بالا باشد ، میزان انتقال و آسیبی كه به بدن وارد می شود بیشتر است.

موارد ولتاژ پائین بیشتر در خانه اتفاق می افتد. مثلاً فرد از سیم لخت و یا وسایل برقی ، مخصوصاً آن دسته از وسایلی كه در آنها آب ریخته می شود ، آسیب می بیند. ممكن است از طریق كلید برق ، برق گرفتگی ایجاد شود. در برق گرفتگی با ولتاژ پائین بدن فرد دچار لرزش می شود، حال آنكه در موارد با ولتاژ بالا بدلیل گرفتگی عضلات ، منجر به اتصال دائم با آن وسیله خواهد شد.

پایان غم انگیز برق گرفتگی

مقاومت بافتی هم فاكتور مهمی بوده چرا كه جریان برق سعی در عبور از مسیری می نماید ، كه حداقل مقاومت را دارا باشد ، به همین دلیل در اكثر موارد سطح فلكسور مچ دست و ساعد و اگزیلا گرفتار می شوند، آقای مان Mann و همكاران گزارش كردند ، كه در حدود 45% از بیمارانی كه حدود 24 ساعت دكمپرسیون داشته اند ، آمپوتاسیون اندام به عمل آمده و در آنهایی كه دبریدمان و دكمپرسیون تأخیری داشته اند در 10% موارد آمپوتاسیون داشته اند.

تعداد جراحت حاصله از الكتریسیته ، بستگی به عوامل ذیل دارد :

1- مقدار انرژی الكتریكی

2- مدت زمان برقراری جریان

3- مقاومت پوست

4- مسیر عبور جریان

الكتریسیته اثرات مستقیم روی قلب و ساقه مغزی داشته و آسیب به عروق ممكن است ، موجب آسیب هیپوكسیك در میوكارد شود و نكروز میوكارد با عواقب پارگی دیواره قلب و یا عضله پاپیلری ، دیده شده است ، ترومبوز اندام ها شایع است و تشخیص محل ورود و خروج جریان مهم است ، زیرا آسیب ناشی از جریان برق ، فقط در ارگان هایی كه بین این دو محل قرار دارد دیده می شود.

آسیب های نرولوژیك حاصله از الكتریسیته ناشی از :

1- عبور جریان از اعصاب و نخاع و مغز

2- ایست قلبی و انسفالوپاتی هیپوكسیك

3- ترومای ایجاد شده در سر ناشی از پرت شدن در اثر شوك الكتریكی باشد.

عوارض عصبی زودرس ناشی از برق گرفتگی می تواند :

1- فشار عصبی

2- اضطراب و تحریك پذیری

3- فراموشی و اختلال حافظه باشد ،

علل مرگ تأخیری كه معمولاً 2% می باشد، می تواند ناشی از :

1- سپتی سمی

2- برونكو پنومونی

3- نارسایی كلیوی

4- انفاركتوس میوكارد باشد.

 

منبع : وبلاگ الکتروتکنیک





نوع مطلب : مهندسی برق، حفاظت سیستم های الکتریکی، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
یکشنبه 3 اردیبهشت 1396 02:30 ق.ظ
Hi! Do you use Twitter? I'd like to follow you if that would be ok.
I'm definitely enjoying your blog and look forward to new posts.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


پیوندها
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
خدمات وبلاگ نویسان جوانBlogCodeکد حدیث تصادفیکد حدیث تصادفیکد حدیث تصادفی

.

دانستنی ها

دانستنی ها

مرکز کامپیوتر نوین آماده ارائه کلیه خدمات نرم افزاری و سخت افزاری ، نصب دوربین های مداربسته ، سیستم دزدگیر و .. میباشد. -آدرس: بندر ترکمن ، میدان مختوم قلی ،روبروی مرکز بهداشت ، تلفن 4281522 .