تبلیغات
 

چگونه سئوال امتحانی  استاندارد طرح کنیم

مقدمه

می دانیم معلمان باید بتوانند میزان موفقیت دانش آموزان در رسیدن به اهداف از پیش تعیین شده را اندازه گیری و ارزشیابی نمایند. برای این کار باید آزمون ها یی طرح ، تهیه و برگزار نمایند که این پیشرفت را اندازه گیری و سنجش نماید.

بنا بر این می توان گفت تهیه آزمون ( طرح سئوال ) یکی از مهمترین و دشوارترین کارهایی است که معلمین بر عهده دارند. بر این اساس و بنا به اهمیت موضوع  بر آن شدم که مطالبی در خصوص انواع سئوالات امتحانی ، مزایا و معایب هریک و همچنین ضوابط و نکات ضروری که در طرح یک سئوال امتحانی خوب و استاندارد مهم است . نکاتی را متذکر گردم . امیدوارم بیان این نکات برای آن دسته از معلمانی که عشق به معلمی دازرند و تلاش می نمایند بهترین باشند مفید واقع گردد.

تعریف :

سئوال یعنی پرسیدن و کنکاش در مورد آموخته ها  ودانسته های یک فرد با توجه به سن، سطح تحصیلات ، رشته تحصیلی و ... به نوعی که نتیجه پرسیدن نشان دهنده میزان آکاهی و دانستن فرد باشد.

یک سئوال خوب باید :

  روایی سوال:توجه به طرح سنجش در طراحی سوال ،تطابق سوال با هدف آموزشی و محتوای تدریس شده در کلاس درس ،شاهد تآیید روایی سوال است.

·        اعتبار سوال:به این معناست که نتیجه حاصل از سوال تا چه اندازه از ثبات و پایانی برخوردار است.به کلامی دیگر اگر عملکرد تحصیلی دانش آموز را دوباره  با همان سوال و تحت همان شرایط بسنجیم،نتایج بدست آمده تا چه حد به هم شبیه اند.

·        عملی بودن:روایی و اعتبار سوال از نظر علمی بسیار با ارزش هستند با این حال به منظور ارائه سوال به دانش آموز باید به عملی بودن آن توجه کنیم به طوری که دانش آموزان بتوانند با امکانات و وقتی که در اختیار دارند به سوال جواب بدهند.

انواع سئوال امتحانی

الف: سئوالات باز پاسخ  = سئوالاتی هستند که دانش آموزان باید خود پاسخ آن برا بیابند و به دو گروه تقسیم بندی می گردند.

1-       سئوال انشائی

2-       سئوال کوتاه جواب

ب) سئولات بسته پسخ  = سئوالاتی هستند که پاسخ آن توسط طراح مشخص شده و دانش آموزان فقط کافی است پاسه صحیح را انتخاب و تعیین نمایند . که این نوع سئوال به سه گروه تقسیم می گردد.

    1- سئوال چند انتخابی

    2-سئوال صحیح و غلط

   3-سئوال جورکردنی

تعریف چند اصطلاح

اندازه گیری ( سنجش )

یعنی اندازه گرفتن ،یعنی طول ،عرض  و عمق ( ارتفاع) را تعیین کردن ، پیمانه کردن ، کشیدن(وزن کردن) و مقدار و حدچیزی را سنجیدن و در امر آموزش و پرورش تعیین و سنجش میزان پیشرفت تحصیلی را مشخص کردن.

ارزشیابی

یعنی قضاوت و اعلام نظر در مورد یک رویداد ،یک فرد یا یک شئی و یک موضوع خاص  بر اساس یک معیار و مقیاس مشخص و یا چند معیار و ملاک مختلف .

آزمون یا تست :

در این جا به معنای امتحان یا سئوالات که از طرف معلم طرح و فراگیران بر مبنای آموخته های قبلی به آن پاسخ می دهند می باشد.

سئوال :

سئوال  یا پرسش کوچکترین واحد یک امتحان یا یک آزمون است. یعنی آن چه از دانش آموزان پرسیده می شود.

آزمون پیشرفت تحصیلی

آزمونی که توانایی دانش آموزان و یا میزان معلومات فعلی اورا اندازه گیری می نماید.

آزمون تشخیصی

آزمونی که سطح دانش آموزان را نسبت به سطح همکلاسانش نشان می دهد.

مزایا ومعایب انواع سئوالات امتحانی

نوع سئوال

مزایا

معایب

سئوالات باز پاسخ

سئوال انشائی

1-امکان اندازه گیری اهدافی را مسیر می سازد که اندازه گیری با سایر سئوالات عملی نیست

2-سئوال انشائی باز پاسخ برای اندازه گیری تمام  هدف ها به کار می رود.

3-تهیه سئوالات انشائی تقریباً آسان است

1-پاسخ آن طولانی و حجیم است

2-هدف های خاصی را اندازه گیری می کند.

3-تعداد سئوالات انشائی محدود است

4-زمان زیادی برای پاسخ گوئی لازم است

5- نمره گذاری ( بارم بندی آن عینی نمی باشد.

6- پاسخ ها دارای برداشت های مختلفی از پاسخ درست است

سئوال کوتاه جواب

1-پاسخ می توند به صورت یک جمله و حتی یک کلمه باشد.

2-آزمون کوتاه جواب با توجه به تعداد سئوال ارزیابی رفتارهای بسیار وسیعی از فرد را شامل می شود.

3-فراگیر می تواند به مدت کوتاه به تعداد زیادی سئوال پاسخ دهد.

4-سئوال کوتاه جواب کارآمد تر از سئوال انشائی است

1-نوشتن آزمون های کوتاه جواب بیشتر از آزمون های اشائی وقت طراح را می گیرد.

2-سئوال کوتاه جواب نمی تواند مانند یک سئوال انشائی تمامی مهارت ها و استعداد های فرد را در برگیرد

3-سئوال کوتاه جواب فقط می تواند اسعداد فراگیر را در یا آوری وقایع اندازه گیری نماید

سئوالات بسته پاسخ

سئوال چند انتخابی

1-سئوال چند انتخابی عملاً برای اندازه گیری هرنوع فرآیند ذهنی که قابل کمی شدن باشد به کار می رود.

2-سئوالات چند انتخابی می تواند فهم و هوش را نیز به دقت اندازه بگیرد

3-تصحیح سئوالات چند انتخابی و محاسبه امتیاز نهایی آسان و به زمان کمی نیاز دارد.

 

1-نوشتن سئوالات چند انتخابی وقت زیادی لازم دارد.

2-سئوالات چند انتخابی جنبه بسیار سطحی معلومات فرد را اندازه می گیرد.

3-این نوع آزمون قدرت ابتکار و انشاء نگاری فرد و خلاقیت و نبوغ اور را در یافتن راه های حل های مختلف محدود می سازد.

سئوال صحیح و غلط

1-این نوع سئوال نسبتاً آسان طره و تهیه می گردد.

2-در اندازه گیری معلومات فراگیرن از کارآیی بالایی برخودار است .

1-استفاده از سئوالات صحیح و غلط اندازه گیری هدف های پرورشی را محدو می کند.

2-این نوع سئوالات در اکثر موارد فقط جنبه یادآوری مطالب را می سنجد.

 


 5-1) نحوۀ تعیین زمان مناسب پاسخ دادن به سئوالات هر امتحان:

 زمان پاسخ گویی طراح به سوالات را در دو ضرب کرده و با ده جمع می کنیم. مثلا اگر طراح درمدت 15 دقیقه به سئوالات طــرح شده پاسخ دهد زمان منــاسب برای امتحان 40 دقیقه خواهد بود.

   6- سطح ارزشیابی ( آسان – متوسط به بالا -متوسط به پایین  – دشوار و خیلی دشوار ) به صورت نظری و با عنایت به موارد ذیل تعیین گردد:

 1-6) سئوالی خیلی دشوار محسوب می گردد. که دانش آموزان ممتاز ( حدود 10 درصد کل مجموعه ) بتوانند به آن پاسخ دهند.

2-6) سئوالی دشوار محسوب می گرد د که تا 25 درصد به توانند به آن پاسخ دست بدهند.

3-6) سئوالی متوسط به بالا محسوب می گردد. که 26 تا 50 درصد دانش آموزان به توانند به آن پاسخ دهند.

4-6) سئوالی متوسط به پایین محسوب می گردد. که 51 تا 75 درصد دانش آموزان به آن پاسخ درست بدهند.

5-6)سئوال آسان محسوب می گردد. که تقریباً همه دانش آموزان ( بیش از 75 درصد ) بتوانند به آن پاسخ درست بدهند.

 7-طرح سئوالات باید با توجه به ماهیت هر درس انجام شود.

8-نمره هر سئوال قابل تفکیک و تقسیم بر اجزاء پاسخ سئوال باشد و نکات ذیل رعایت گردد:

1-8) ارزش نمره ای هرسئوال از0.25 کمتر نباشد.

2-8)در مواردی که سئوال دارای چند قسمت است ارزش نمره ای هرقسمت نباید کمتر از 0.25 باشد.

3-8) هنگام ارزش گذاری برای هرسئوال دقیقاً توجه شود.  ارزش نمره کل هر سئوال به گونه ای انتخاب گردد. که قابل تقسیم به تعداد پاسخ ها بوده و ارزش هر قسمت نیز کمتر از 0.25 نمره نگردد.

4-8) با توجه به بودجه بندی کل کتاب و تعیین نمره برای هرفصل و بخش بارم سئوالات به گونه ای انتخاب گردد. که ارزش نمره اختصاص داده شده بیشتر از ازش کل نباشد.

9) تعداد سئوال طراحی شده با بودجه بندی و بارم بندی کتاب که قبلاً توسط کارشناسان ذیربط تهیه گردیده است منطبق باشد.

10-سئوال بر اساس سطوح یادگیری  طرح گردد.

1-10) سطوح  یاد گیری عبارتند از

1)       سطح شناختی

2)       سطح عاطفی و روانی

3)       سطح روانی حرکتی

11-سئوال بایستی تمام صفحات تعیین کتاب و موضوعات مطرح شده را به طور کامل تحت پوشش قرار دهد.

12-در طراحی سئوال امتحانی شرایط عمومی دانش آموزان ( با بنیه علمی بالا ،متوسط، ضعیف و خیلی ضعیف ) لحاظ گردد.

13-نوع سئوال از نظر تعریفی ، مساله ،سئوال و جواب، رسم شکل و . . . دقیقاً مشخص باشد.

14-مجموعه سئوالات از نظر ارزشیابی براساس 20 درصد آسان – 30 درصد متوسط به پایین – 30درصد متوسط به بالا و 20 درصد دشوار طرح گردد.

15-در متن برگه سئوال و یا در هرسئوال بستگی به نوع سئوال در صورتی که برای پاسخ دادن به آن سئوال نیاز به جداول ، لوازم و امکانات جانبی دارد. دقیقاً توسط طراح آن سئوال مشخص و ذکر گردد.

16-بهتر است صورت سئوال ( مسائل حل کردنی ) از پاسخ آن طولانی تر نباشد.

17-در سئوالات حل کردنی ( محاسباتی ) مانند مسائل ، بایستی سئوال به گونه ای طراحی گردد. که اگر دانش آموز نتواند به یکی از قسمت ها پاسخ درست به دهد. از پاسخ دادن به بقیه قسمت ها محروم نگردد.

18-بهتر است تعداد سئوالات کوتاه پاسخ و. گسترده پاسخ متناسب باشند.

19-در صورتی که ماهیت درسی نیاز به داشتن پاسخنامه خاصی باشد. به همراه طرح سئوال ، نمونه پاسخنامه نیز باید طرح و ارائه گردد.

20-در طراحی سئوال می باید به وازه ها ، عبارات ، ارقام ، تاریخ وقوع، مسائل جزئی و کم اهمیت تاکید نگردد. بلکه ملاک اصلی سئوال بار علمی و سنجش بنیه دانشی دانش آموز باشد.

21-چون اکثر دانش آموزان با توجه به متن کتب درسی و محتوی هر موضوع پاسخ سئوالات را می دهند. بنابراین از به کاربردن چملات طولانی ، کلمات غیرمصطلح و مبهم و همچنین ضمایری که مراجع آن ها مشخص نیست بایستی پرهیز شود.

22-هر سئوال بایستی مستقل و جدا از سئوالات دیگر طرح شود. و پاسخ آن کاملاً مشخص و معین باشد.

23-سئوال حتماً از مطالب متن کتاب تهیه گردد. و پاورقی ها ، مقدمه ، حذفیات ، بخش های مربوط به مطالعه آزاد و توضیحات مربوط به شکل ها طرح نگردد.

24- راهنمای سئوال ( پاسخنامه ) که مورد قبول طراح سئوال است باید تهیه و به همراه سئوال باشد.

1-24) در صورتی که حل مسئله ای و یا پاسخ سئوالی راه های مختلف دارد. > در پاسخنامه ( کلید سئوالات ) به آن ها اشاره گردد.

25- سربرگ سئوالات شناسنامه کاملی از سئوال را مشخص نماید :

سئوالات امتحانی درس:

. . . . . . .. . . . . . .

 

رشته :

. . . . . . .. . . . . . .

 

ساعت شروع :

. . . . . . .. . . . . . .

 

مدت امتحان :

. . . . . . .. . . . . .  

 

دانش آموزان پایه . . . . . .   دوره   . . . . . . ... . . . .  . . . .

 

تاریخ امتحان  : . . . . .. . .  . . . . . . . .  .  . .

 

آموزشگاه : . . . . . . .. . . . . . . . . . .  . . . . . .. . . . . . .

شهرستان . . . . . .. . . . . . . . . . .. . . . . . .

 

نام و نام خانوادگی : . . . . . . .. . . . . . . .. . .. . .. . . . . . .

 

شماره کارت : . . . . . . .. . . .. . . . .. . . . . . .